• آداب و رسوم مردم کاشمر
          در شهرستان کاشمر نیز همچون ساير نقاط استان خراسان رضوي و دیگر نقاط کشور از آداب و رسوم خاصی برخوردار هستند. پخت انواع نان هاي محلي و سنتي، تافتون، گرده و ... رواج دارد. همچنين انواع جشن ها، اعياد و مناسبت هاي ويژه با توجه به باورهاي مردم منطقه كماكان برگزار مي گردد. از ميان اين مراسم مي توان از جشن هاي خواستگاري، عقدخواني، چهارشنبه سوري، جشن ختنه سوران و عزاداري تاسوعا و عاشورا را ياد كرد. برگزاري باشكوه مراسم تعزيه خواني، قنبر خوانی ،نخل گردانی روستای فدافن، نقالي وپرده خواني عاشورايي از ديگر هنرهاي آئيني مرسوم در اين منطقه است.

          شایان ذکر است از میان آیین های سوگ در کاشمر آیین قنبر خوانی، نخل گردانی روستای فدافن و تعزیه کاشمر در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسیده و آیین هایی همچون نوروزخوانی و شب خوانی ماه مبارک رمضان در دست اقدام جهت ثبت می باشد.

     

     

  • مراسم چول قزک
          به هنگام‌ خشکسالی‌ در بسیاری‌ از روستاهای‌ منطقه، عروسکی‌ بنام‌ چوله‌ قزک می‌ساختند.‌ بچه‌ها در کوچه‌ها جمع می‌شدند و در خانه‌های‌ مختلف‌ را می‌زدند‌ و در حالی که‌ سنگ هایی‌ در دست‌ گرفته‌ و به هم‌ می‌کوبیدند‌، می‌خواندند:
    « چوله قزک‌ بارون‌ کو، بارون‌ بی‌پایون‌ کو»
    گندما‌ بزیر خاکه، از تشنگی‌ هلاکه
    گل های‌ سرخ لاله، از تشنگی‌ مناله»

          در هر خانه‌ای را که می‌زدند‌ صاحبخانه‌ بیرون آمده‌ و به آنها خوراکی‌ (نخود، کشمش، تخمه، شکلات، نقل، آبنبات ترش،…) می‌دهد.‌ بچه‌ها‌ خوراکی‌‌ها را در کیسه‌‌ای ریخته‌ و بعد از اتمام‌ مراسم، بین‌ خودشان‌ تقسیم‌ می‌کنند.





     
  • بزرگداشت ایام الله
          ماه صفر؛ از جمله ماه هایی است که مردم هر کاری را از جمله سفر کردن، مخصوصاً در روز سیزدهم ماه را بد می دانند. زیرا تنی چند از پیشوایان دین در این ماه به شهادت رسیده اند، بنابراین زمین و آسمان عزادار است و امکان وقوع هر گونه حادثه ای بسیار است.
          در بعضی از روستاهای منطقه کاشمر در گذشته برای رفع این احتمال « تنگ » پرآبی را در سر، سه کوچه محکم به زمین می کوبیدند و می گفتند « سیزده به در، نحسی به در، بد و بلای ما بخوره به ای تنگ »
          در روز و شب سیزدهم ماه مردم مسافرت، یا خرید لباس را بد می دانند و اگر سفر کرده ای داشته باشند برای رفع بلا از او، صدقه می دهند. همچنین مردم معتقدند که اگر بچه ای در شب سیزدهم بدنیا بیاید نحسی به بار می آورد. چون باور دارند که  این بچه یا سر خودش را می خورد و یا سر دیگری را .  
          در بعضی از روستاها شب چهارشنبه آخر صفر « پلو » می پزند، بالای خانه آتش می افروزند و در کوزه ای اسپند و نمک، پنبه دانه، جو پیش رس و آب می ریزند و از پشت بام به زمین می زنند. بدین طریق وقوع هر حادثه ای را از خود دور می کنند.



     
  • جشن خرمن
          از زمان قدیم، هر ساله وقتی خرمن ها جمع شد جشن خرمن در روستاهای این خطه برگزار می شود. این آیین هنوز هم در بعضی از روستاها وجود دارد. اول سرنا و دهل در میدان روستا شروع به نواخته می شد. زمانی که اهالی و بخصوص جوانان و نوجوانان جمع شدند، گروه نمایشی وارد شده و دایره ای تشکیل می دهد. سپس با حرکات دست و پا، بیل زدنبذر پاشیدن، چهار شاخ زدن و در کیسه کردن گندم را به نمایش می گذارند.

     
  • مراسم آیینی چند نفره

          در شهر این مراسم محلی، در ازدواج ها و ختنه سوران برگزار می شود. در این مراسم ابتدا سرنا و دهل شروع به نواخته می شود و آنگاه گروه نمایشی وارد میدان شده و دایره ای تشکیل می دهند. ابتدا رقص هایی انجام می دهند که شبیه حمله و دفاع است و بعد با چوب هایی که در دست دارند با چرخش های خاص عده ای چوب ها را به سمت عده دیگر به صورت حمله جلو می برند و آنها به دفاع از خود چوب های آنها را پس می زنند. و به این ترتیب رقص را ادامه می دهند..
          مراسم نمایشی دو نفره در این مراسم نیز ابتداء دو نفر با دو چوب در دست وارد صحنه می شوند. همراه با صدای سرنا و دهل به نمایش می پردازند . این نمایش را با حرکات آکروبات، سرپا، درازکش و نشسته ایفای نقش می کنند. دراین نمایش چوب ها می توانند حکم دو شمشیر را داشته باشند.

  • نمایش دو نفره

          این نمایش رزمی بوده و با حضور شش الی بیست نفر می شود. نمایش از قدیم الایام بوده و نشان می دهد مردان چگونه در وضعیت نشسته با تیر و کمان دفاع می کنند و یا چگونه به هنگام حرکت کلاغ پر می کنند و یا به هنگام درازکش چگونه سینه خیز می روند. در این نمایش نیز سرنا و دهل نقش مهمی ایفاء می کنند.

  • شوخنی (مناجات)
          در گذشته مردم در ماه مبارک رمضان یکدیگر را جهت خوردن سحری بیدار می کردند برای این کار بر پشت بام ها می رفتند و با کوبیدن چوبی به پیت های حلبی دیگران را از رسیدن سحرگاه آگاه می ساختند. کسانی که از صدای خوشی بهره مند بودند، بالای بام می رفتند و اشعاری را بلند، بلند می خواندند .
    اکنون این اشعار توسط بلند گو مساجد به گوش مردم می رسد.


     
  • باران خواهی
           در گذشته در بعضی از روستاها وقتی باران نمی بارید، بچه ها جمع می شدند و کله الاغی را به سر چوبی بسته و در کوچه ها براه می افتادند و شادی کنان به در خانه ها می رفتند و دست زنان می خواندن: « کله خر، هیزم بخر.» صاحب خانه بیرون می آمد و به بچه ها یک دسته هیزم می داد بچه ها بدین طریق مقدار زیادی هیزم جمع می کردند. کله الاغ را در بالای تپه ای آتش می زدند و خاکستر آن را در چاه آب که خشکیده بود می ریختند تا باران بیاید و قنات ها پر آب شوند.در بعضی دیگر از روستاها بجای هیزم، آرد جمع می کردند و به یکی از زن های روستا می دادند، او با آن نانی گرد به نام « فطیر » می پخت بچه ها نان ها را بالای تپه ای رها می کردند. نان ها به سمت پائین تپه می غلطیدند و بچه ها دوان دوان و با شور و شوقی خاص به طرف آن ها یورش می بردند تا نان بیشتری نصیبشان شود. قابل ذکر است به هنگام جمع کردن آرد، دست زنان می خواندند :
    « بارون کو، بارون کو، ورچوچو پوناکو، ور شاخ حیوونا کو، وربیل دهقو وناکو صد من گندم بزیر خاکه، ازتشنیا هلاکه، گل های سرخ لاله، از تشنیا مناله »
  • چشم زخم
          در گذشته و حتی اکنون در بعضی از روستاها، اگر کسی چشم بشود، ضمه زاج سفید را دور سرش می گردانند و وردی می خوانند. آن وقت آن را روی آتش می اندازند، اگر به شکل چشم شود او را چشم کرده اند و خوب می شود و اگر به شکل نامنظمی باشد جن زده شده و اگر به شکل چار پایه ای شود، می گویند می میرد و این تابوت او است. بعد ضمه را آب می کنند و بر پیشانی و کف دست و سینه او خالی می نهند و سپس آب را در کاسه ای ریخته، یکی آن را می برد سر کوچه می ریزد و برمی گردد، سلام می کند، یکی از اهل خانه می پرسد:
    ـ از کجا می آیـی؟
    ـ از خانه دشمن
    ـ چه می کرد؟
    ـ جان می کند.
    ـ الهی جانش بر آید
    .
          در بعضی از روستاها برای رفع چشم زخم و بیماری معمولاً اسپند دود می کنند و معتقدند اگر این کار را نزدیک غروب انجام دهند بهتر است. یک تار نخ و یا خاک کفش کسی که به او بدگمانند، گرفته باقدری اسپند دور سر بچه یا بیمار دود کرده، می گردانند و می خوانند:
    سبز است سبنج، سبز کار است از سبنج ، سر رشته صد هزار کار است سبنج پیغمبر ما
    نبی می سوخت سبنج، از بهر گزند، بر قپه پور نور محمد صلوات
    و یا می خوانند :
    هرکه از دروازه بیرون بره، هرکه از دروازه تو بیه / کور بشه چشم حسود و بخیل،
    شمبه زا ، یکشمبه زا، دو شمبه زا، سه شمبه زا، چار شمبه زا، پنجشمبه زا، جمعه زا سبنج و سپند، پیغمبر ما کرد پسند
    علی کاشت، فاطمه چید، بهر حسین و حسن
    به حق شاه مردون، درد وبلا را بگردون
    شمبه زا، یکشمبه زا، دوشمبه زا، سه شمبه زا، چار شمبه زا، پنجشمبه زا، جمعه زا
    زیر زمین ، روی زمین، زاغ چشم، میش چشم، ازرق چشم، هر که دیده ، هر که ندیده ، همسایه دست چپ، همسایه دست راست، پیش رو، پشت سر، بترکه چشم حسود و بخیل.
    شمبه زا، یکشمبه زا، دوشمبه زا، سه شمبه زا، چار شمبه زا، پنجشمبه زا، جمعه زا،


     
  • آیین چول قزک
  • مراسم بزرگداشت ایام الله
تمامی حقوق این پورتال متعلق است به اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی مجری پورتال : شرکت داده پردازی پویان ابتکار شرق